Bèta

Historicus David Christian schreef zijn eigen scheppingsverhaal, gebaseerd op wetenschap

“Big History” is de moderne ontstaansgeschiedenis van de mens, van oerknal tot heden. Een scheppingsverhaal, gebaseerd op wetenschap.

 Alle grote culturen en religies hebben een verhaal over de geschiedenis van de mens; waar hij vandaan is gekomen, waartoe hij er is, en waar de toekomst hem zal voeren. Een groot verhaal, gebaseerd op oplevering en mythen. Kunnen we zo’n verhaal ook maken op basis van wetenschap?

Dat was de gedachte waarmee de Australische historicus David Christian dertig jaar geleden een project begon aan de Macquarie universiteit in Sidney, waar hij werkte. Christian haalde wetenschappers uit allerlei disciplines naar Sidney om aan zijn geschiedenis­studenten te vertellen wat zij wisten over het ontstaan van het heelal, zon en aarde, het begin van leven, de geboorte van de mens. Link

Waarom sciencefictionserie Black Mirror ons zoveel vertelt over het héden

De meest gebruikte spiegel van onze tijd: het mobieltje waar je naar staart als je het eindelijk uitschakelt. Het zwarte scherm toont je holle blik, net zoals de tv dat doet. Of een iPad. Misschien wel nadat je net de laatste aflevering van de serie Black Mirror hebt gezien. Waar de roman 1984 van George Orwell decennialang de standaardwaarschuwing was tegen de gevaren van totalitaire regimes, daar is deze serie voor de huidige generatie de referentie voor te ver doorgeschoten technologie. Niet die in een abstracte, verre toekomst, maar angstig dichtbij. De inmiddels vier seizoenen laten zien wat ons te wachten staat als we niet opletten. In een bonte stoet trekken gewelddadige hommel-robots, op hol geslagen algoritmen en kunstmatige intelligentie en apparaatjes met geüpload bewustzijn voorbij. Link

Een auto efficiënt?

Een fiets is pas een energiemirakelJe gaat drie à vier keer sneller dan een voetganger, maar gebruikt per afgelegde kilometer over een vlakke weg vijf keer minder energieDat de fiets er kon komen is vooral te danken aan de Die verkleint de wrijving tussen wiel en as met een factor duizend. Daarmee werd het wiel eindelijk bruikbaar om een mens zichzelf voort te laten bewegen. Een mens op een fiet is niet alleen energiezuiniger dan welke motorische machine ook, maar gemeten naar gewicht ook efficiënter dan alle andere wezens in het dierenrijk. Er zijn wel dieren die sneller kunnen, maar dat houden ze maar heel kort vol. Link

Is It Time To Leave Earth?

From kilobytes to petabytes from 1s and 0s to Qubits we now have a glimpse of a future so immense that it has set off alarm bells for famed futurists like Ray Kurzweil, Max Tegmark and now the co-founder of string theory and best selling author Michio Kaku. Kaku is one of the most popular scientists on earth and is one of the very few figures that are able to talk a scientific language that most of us can understand. Link

Silicon as a new storage material

Longer life times, larger ranges and faster recharging—developments such as electric mobility or the miniaturisation of electronics require new storage materials for batteries. With its enormous storage capacity, silicon would potentially have decisive advantages over the materials used in commercial available lithium-ion batteries. But due to its mechanical instability, it has so far been almost impossible to use silicon for storage technology. A research team from the Institute for Materials Science at Kiel University, in cooperation with the company RENA Technologies GmbH, is developing anodes made of 100% silicon, as well as a concept for their industrial production. Through targeted structuring of its surface at the micrometer level, the team can fully exploit the storage potential of silicon. This opens up a completely new approach to rechargeable batteries, as well as the energy storage of tomorrow. Link

Buitenaards leven ontdekken

Aan de lopende band worden planeten gevonden bij andere sterren dan de zon – duizenden zijn het er al en er komen er nog vele duizenden bij. Hoe kunnen astronomen weten of daar iets leeft? Een stappenplan. Link

Een explosie van goud

“Het goud ligt voorlopig niet voor het grijpen”, aldus de voice-over in een educatief filmpje van de NOS. De omroep besprak daarin de klap die twee neutronensterren een eind verderop in het heelal maakten, waar naar schatting tien keer de massa van de aarde aan goud vrijkwam. Spoot zo de ruimte in, maar niemand die er ook maar één ketting of trouwring van kan maken. Het hele gebeuren voltrok zich 130 miljoen lichtjaar verderop – vooral de wetenschap wordt hier rijker van. De wetenschappers zijn dan ook lyrisch. De door Albert Einstein voorspelde zwaartekrachtgolven zijn voor het eerst niet door botsende zwarte gaten ontstaan, maar door die neutronensterren – de andere zwaargewichten (zie kader). Astronomen vermoedden al langer dat het zo geliefde goud weleens kon ontstaan door het gewelddadige samenkomen van de compacte hemellichamen, en dat lijkt nu bevestigd. Weken nadat ze de knal waarnamen zagen ze nog radioactieve sporen van het metaal door de ruimte bewegen. Link

Nu al 1 van de grootste ontdekkingen van deze eeuw …

“Het is voor het eerst dat een kosmische gebeurtenis zowel geobserveerd is door het licht dat werd afgegeven en de zwaartekrachtsgolven die deze in de ruimtetijd veroorzaakte,” stelt professor Matthew Bailes, directeur van het ARC Centre of Excellence for Gravitational Waves (OzGrav). “Het is heel redelijk om te zeggen dat dit één van de grootste astronomische ontdekkingen van deze eeuw tot zo ver is,” denkt dr. Paul Lasky, eveneens verbonden aan het OzGrav en tevens actief binnen het LIGO-Virgo-samenwerkingsverband. Link

Buitenaards leven …

We hebben tot op heden nog geen buitenaards leven ontdekt. Maar toch lijken veel onderzoekers er bijna zeker van te zijn dat het bestaat. Zo ook Vincent Icke, hoogleraar theoretische sterrenkunde bij de Sterrewacht Leiden en auteur van het zojuist verschenen boek ‘Reisbureau Einstein‘. Volgens hem zijn er maar liefst drie sterke aanwijzingen dat het leven op aarde niet uniek is en dat buitenaards leven dus ergens op ontdekking wacht. “De eerste aanwijzing is het feit dat sterren zoals onze zon heel algemeen zijn,” zo vertelt hij aan Scientias.nl. “Alleen in onze Melkweg zijn naar schatting al zo’n 120 tot 150 miljard sterren te vinden, waarvan zeker 10 procent zonachtig is.” De tweede aanwijzing betreft onze planeet: de aarde. “We weten inmiddels dat sterren vrijwel altijd een planetenstelsel om zich heen hebben en veel van die planeten zijn aardachtig. Dat wil zeggen dat ze qua grootte vergelijkbaar zijn met de aarde en in de leefbare zone staan, oftewel vloeibaar water kunnen herbergen.” De derde aanwijzing draait om chemie. “Ons leven is gebaseerd op zes verschillende elementen: koolstof, fosfor, zwavel, waterstof, stikstof en zuurstof. En lang dachten we dat deze alleen onder heel bijzondere omstandigheden ontstaan. Maar dat is niet zo. Inmiddels weten we dat deze zes atomen de gewoonste elementen in ons universum zijn en dat tussen de sterren al veel ingewikkelde chemische constructies te vinden zijn. Hoe beter we kijken, hoe gewoner onze planeet, onze ster en onze chemie wordt. En als alles hier zo gewoon is, is er een grote kans dat het ergens anders ook heel gewoon is.” Link

Zijn ‘ze’ niet te laat?

Het kan verkeren. Op een vorige editie van de autobeurs IAA in Frankfurt, meer dan tien jaar geleden, was het BMW-paviljoen voorzien van de slogan ‘Vernunft, jetzt aufregend’ – ‘verstand, nu opwindend’. Dat sloeg op een pakket van technische handigheidjes [sjoemel-software] die benzine- en dieselmotoren zuiniger moesten maken. Wie had toen kunnen voorzien dat voor de auto-industrie van 2017 de verbrandingsmotor een blok aan het been is geworden? Link

Na heel lang, heel veel energie gestoken te hebben in misleiding, steekt VW nu pas geld in elektrische auto’s. Link

Cassini-missie

Dertien jaar heeft de Cassini-sonde rond de reuzenplaneet Saturnus gecirkeld. Na talloze ontdekkingen is het deze week voorgoed afgelopen. Eigenlijk zou de NASA-sonde maar vier jaar blijven werken. Maar de machine gaf niet op en iedere keer werd de missie verlengd. Nu is de raketbrandstof bijna op. Om te voorkomen dat de sonde neerstort op een van mogelijk levensvatbare manen van Saturnus en die besmet met aardse bacteriën en radioactief plutonium, laat NASA hem vrijdag 15 september in de gasreus Saturnus storten. Cassini’s meest zichtbare erfenis staat op de Cassini-site van NASA: vele duizenden adembenemende foto’s. Link

Tiny Country Feeds the World

From his perch 10 feet above the ground, he’s monitoring two drones—a driverless tractor roaming the fields and a quadcopter in the air—that provide detailed readings on soil chemistry, water content, nutrients, and growth, measuring the progress of every plant down to the individual potato. Van den Borne’s production numbers testify to the power of this “precision farming,” as it’s known. The global average yield of potatoes per acre is about nine tons. Van den Borne’s fields reliably produce more than 20. Link

Nanomachines …

… that drill into cancer cells killing them in just 60 seconds. The tiny spinning molecules are driven by light, and spin so quickly that they can burrow their way through cell linings when activated. In one test conducted at Durham University the nanomachines took between one and three minutes to break through the outer membrane of prostate cancer cell, killing it instantly.  The ‘motor’ is a rotor-like chain of atoms that can be prompted to move in one direction, causing the molecule to rotate at high speed. Link

‘Helft van de mensheid woont op 3 procent van het aardoppervlak’

In de zomerrubriek ‘De optimist’ van het tv-programma EenVandaag mocht bioloog en ecomodernist Hidde Boersma vorige week maandag zijn liefde voor de stad belijden. Ecomodernisten hebben een wat tegendraadse opvatting over ecologie en duurzaamheid. Volgens Boersma is het goed dat mensen geconcentreerd in steden leven, zodat er meer ruimte is voor de natuur. Steden ziet hij als broeinesten van innovatie. Ze gebruiken volgens hem maar 3 procent van het aardoppervlak en herbergen ruim de helft van de wereldbevolking. Een lezer vroeg zich af of die 3 procent niet geflatteerd is, omdat ook niet-bewoonbare gebieden worden meegerekend. Link

Frans de Waal toont de alfaman in Zomergasten

Eigenlijk zou je met primatoloog Frans de Waal gewoon een hele avond naar apen willen kijken, terwijl hij verklarend commentaar geeft bij hun gedrag. Maar De Waal, die zijn hele werkend leven het gedrag van mensapen bestudeert, liet zondagavond in Zomergasten slechts drie fragmenten met apen zien. We kregen wel een rekenende papegaai, samenwerkende olifanten, en een kraai die een sigaret verstopt. Link

Scroll to Top